على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2460
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فارسى - پرويزن . و دف . و مرد سخن چين . غربال بند ( qarb l - band ) ا . پ . كسى كه غربال مىسازد . غربان ( qerb n ) ع . ج . غراب . غربان ( qarb ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : پيشگاه چشم و مؤخر آن . غربة ( qarbat ) ا . ع . دورى و مسافت . و مسافت زياد . و نوى غربة : دوى دور . و غربة النوى : دورى از جائى كه بدان روى مىآورند و قصد آن دارند . غربة ( qorbat ) م . ع . غرب الرجل عن وطنه غرابة و غربا و غربة ( از باب كرم ) : دور شد آن مرد از وطن خود . و غرب عنى : دور شد از من . و غرب فلان : باريك شد فلان و نهان گرديد . غربة ( qorbat ) ا . ع . دورى از وطن . غربت ( qorbat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دورى از وطن و دورى از مسكن و خانه و مقام خود . و دربدرى . غربتان ( qarbat n ) ا . پ . بام گردان و سنگ تراشيدهء مدور و طولانى كه بر بام خانهاى كه نو پوشاندهاند مىغلطانند تا بام سخت شده و مستحكم گردد . و ديوث و زن بحريف . غربد ( qarbad ) ا . پ . دخترى كه چون به شوهر دهند ظاهر شود كه دوشيزه نيست و بكارت ندارد . غربلة ( qarbalat ) م . ع . غربلت الدقيق غربلة : بيختم آرد را و غربال كردم آن را . و غربل القوم : كشت آن گروه را و نابود كرد . و نيز غربلة : سائيدن . غربه ( qorbe ) ا . پ . گريهء پنهانى . و اشك پنهانى . غربى ( qarbi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بغرب . و سمت غربى : سمت مغرب . غربى ( qarbiyy ) ص . ع . منسوب بغرب . و هر چيز كه در مغرب آفتاب واقع شود . و درختى كه وقت غروب گرمى آفتاب بدان رسد . غربى ( qarbiyy ) ا . ع . شرابى كه از غورهء خام ترتيب دهند . و قسمى از خرما . و رنگ سرخ . غربيب ( qarbib ) ا . پ . نوعى از انگور سياه . غربيب ( qerbib ) ا . ع . نوعى از بهترين انگورها . و پير مردى كه موى را بخضاب سياه دارد . الحديث : الغربيب هو الذى قد طال عمره فلم يبيض شعره و ترى لحيته مثل حنك الغراب . غربيب ( qerbib ) ص . ع . اسود غربيب : سخت سياه . ج : غرابيب . قوله تعالى : وَ غَرابِيبُ سُودٌ فالسود بدل لان توكيد الالوان لا يتقدم . غربير ( qarbir ) و ( qarbil ) ا . پ . غربال و پرويزن . غربيله ( qarbile ) ا . پ . حركات و سكنات متناوب زنان در وقت خاص . غرة ( qerat ) ا . ع . وعده و نويد . غرة ( qerrat ) ص . ع . زن جوان ناآزمودهكار . غرة ( qerrat ) ا . ع . ناآزمودگى در كار و بىتجربگى . و غفلت و بىخبرى . يق : كان ذلك فى غرتى . غرة ( qerrat ) م . ع . غرغرا و غرورا و غرة . مر . غرور . غرة ( qorrat ) ا . ع . سپيدى پيشانى اسب بزرگتر از درم . و برده . و كنيزك . و دل . و پيكر ماه . و ماه نو . و سپيدى دندان و آب دندان . و برگزيدهء از هر چيزى . و شريف و مهتر قوم . و شب اول ماه . و روى مرد . ج : غرر . و هر چه پديد آيد براى شخص از روشنى و يا صبح . گويند : فقد بدت غرته . و نيز غرة : سرعت باليدگى انگور . و نام قلعهاى در مدينه . غرة ( qorrat ) م . ع . غر غررا و غرة و غرارة . مر . غرارة . غرته ( qorte ) ا . پ . بانگ و آواز و فرياد و نعره و غوغا . غرث ( qaras ) م . ع . غرث غرثا ( از باب سمع ) : گرسنه گرديد . غرثان ( qars n ) ص . ع . گرسنه . ج : غرثى و غراثى و غراث . غرثى ( qars ) ص . ع . مؤنث غرثان يعنى زن گرسنه . ج : غراث . و غرثى الوشاح : زن باريك ميان . و نيز غرثى : ج . غرثان . غرجستان ( qarjest n ) ا . پ . گرجستان . غرچه ( qar - ce ) ا . پ . غراچه و نامرد و مخنث و حيز . و ديوث و زن به مزد و به چشم خود بين . و ابله و احمق و نادان و جاهل . و گرجستان و مردم آنجا . غرد ( qard ) ا . پ . خانهء تابستانى . غرد ( qard ) ا . ع . خانهء نيين . و خانهء مسقف از چوب . و خانهاى بود در سامره مر متوكل را . غرد ( qard ) و ( qerd ) و ( qarad ) ا . ع . نوعى از سماروغ . ج : غردة . غرد ( qarad ) م . ع . غرد الطائر غردا ( از باب سمع ) : بلند كرد آن مرغ آواز را و طربانگيز نمود و در حلق بگردانيد آواز را . غرد ( qared ) و ( qerd ) ص . ع . مرغ بلند آواز و خوش آواز . غرد ( qerad ) ص . ع . صوت غرد : آواز خوش و بالحن . غردة ( qardat ) و ( qerdat ) و ( qaradat ) ع . ج . غرد و غرد و غرد . غردة ( qerdat ) ا . ع . نوعى از سماروغ . غردقة ( qardaqat ) م . ع . پوشيدن گرد مردم را . و پوشيدن شب هر چيز را . و فروهشتن برده و جز آن .